Connect with us

ጤና

የሆድ ድርቀት መንስኤ እና መፍትሄዎች

Published

on

የሆድ ድርቀት የደረቀ አይነ ምድር ወይም አይነምድር ለማስወገድ መቸገርን ሁኔታ የሚገልጽ ነዉ። የሆድ ድርቀት ችግር ያለባቸዉ ሰዎች  አይነምድር በሚያስወግዱበት ጊዜ ከፍተኛ የሆነ የህመም ስሜት ይኖራቸዋል። የሆድ ድርቀት ችግርም ከህመም በተጨማሪ ለረጅም ጊዜ በመጸዳጃ ቤት በመቆየት ቢያምጡ እንኳን አይነምድር ያለመዉጣትን ሊያስከትል ይችላል። ይሄም ችግር ለ ሶስት ቀን እና ከዚያ በላይ የሚያስቸግር ሁኔታ ሊያስከትል ይችላል።

ይህ ችግር ስያሜዉ አንጻራዊ ሲሆን ከጤነኛ የአይነምድር አወጣጥ ግን ለየት ያለ ነዉ። የአይነምድር አወጣጥ ከሰዉ ወደ ሰዉ የተለያየ ቢሆንም በየቀኑ አይነምድር ላይመጣባቸዉ የሚችሉ ሰዎች አሉ። የጤነኛ አይነምድር አወጣጥ ሂደት አይነትም ከሰዉ ወደ ሰዉ የሚለያይ ሲሆን ቀጠን ያለ ወይም ጠጣር ሆኖ ለማስወጣት እስከማይቸግር ድረስ ሊሆን ይችላል።

የሆድ ድርቀት ችግር ተብሎ የሚጠራዉም አይነምድር ረዘም ላሉ ቀናት በመቆየት እና ይዘቱም ደረቅ ብሎ ለማስወጣት የሚያስቸግር ሲሆን እና ይሄዉም ችግር ከ 3 ቀናት በላይ ሲቆይ የሚከሰት የጤና እክል ነዉ። ትልቅ እና ሰፊ የደረቀ አይነምድርን ለማስወጣጥ ከሚደረገዉ ማማጥ የተነሳ የፍንጢጣ ሽፋን ሊቀድ ወይም ሊያቆስል ይችላል። ይህ ደግሞ በተራዉ በተደጋጋሚ ሲከሰት የፊንጢጣ መሰንጠቅ ችግር ሊያስከትል ይችላል።

የሆድ ድርቀት መንስኤዉ ምንድነዉ?

የሆድ ድርቀትን የሚያስከትሉ የተለያዩ የደዌ አይነቶችም ሆነ የተለያዩ የአመጋገብ ልማዶች ሊሆኑ ይችላሉ። የሆድ ድርቀትን ከሚያስከትሉ የአመጋገብ ስርዓት ልማዶች መካከል የሚከተሉት ይገኙበታል።

  • የፋይበር ይዘታቸዉ ዝቅተኛ የሆኑ ምግቦችን ለረጅም ጊዜ መመገብ ወይም በብዛት የታሸጉ እና ፕሮሰስ የተደረጉ ምግቦችን ማዘዉተር
  • የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ያለማዘዉተር ወይም እንቅስቃሴ ያነሰዉ አኗኗር ዘይቤ
  • በየዕለቱ በቂ ዉሃ ያለመጠጣት ልማድ
  •  አይነምድር ወጥሮት ሳለ ቶሎ ያለማስወጣት ወይም የመዘግየት ልማድ
  • ለረጅም ጊዜያት የሚቆይ ዉጥረት ወይም እስትረስ

የሆድ ድርቀትን ከሚያስከትሉ የሰዉነት ደዌዎች እና ሁኔታዎች መካከል ደግሞ፡- እንደ የአንጀት ህመም፣ እርግዝና፣ የታይሮይድ እጢ ከመጠን በታች መመረት ወይም የሃይፖታይሮይድ ህመም፣ ረጅም ጊዜ የቆየ የስኳር ህመም እናም የተለያዩ የነርቭ ህመሞች ይገኙበታል።

ከአመጋገብ ልማድ እና የሰዉነት ደዌዎች በተጨማሪ ለሌሎች ህመሞች ህክምና የምንወስዳቸዉ በሃኪም የታዘዙ መድሃኒቶች መካከል የተወሰኑት የሆድ ድርቀትን ሊያስከትሉ ይችላሉ።

የሆድ ድርቀትን ለመከላከል ምን ማድረግ አለብኝ?

በምግብ ዉስጥ በቂ ፋይበር እንዲኖር ማድረግ ወይም ፈይበርነት ያላቸዉን ምግቦች ማዘዉተር ይመከራል። ትኩስ ወይም ያልቆዩ ፍራፍሬዎችን መመገብም እንዲሁ። አዘዉትረን የምንመገባቸዉ ምግቦችም ዉስጥ በፋብሪካ ፕሮሰስ ያልተደረጉ የስንዴ ምግቦች ማለትም ቤት ዉስጥ ተፈጭቶ የተዘጋጀ የስንዴ ወይም ገብስ ዳቦ መጠቀም ይቻላል።

በፋይበር የበለፀጉ ምግቦች በተጨማሪ በየዕለቱ በቂ ዉሀ መጠጣት  በቀላሉ ለማስወጣት ይበልጥ ይረዳል።

መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ጤነኛ የ አይነምድር አወጣጥ ሂደት እንዲኖር  ዘንድ ያግዛል። መራመድ የማይችሉ (wheelchair የሚጠቀሙ ወይም አልጋ ላይ የሚዉሉ) ከሆኑ የአቀማመጥ ወይም አተኛኘት አቅጣጫን በየ 2 ሰዓታት በመቀየር፣ ሆድ አኮማታሪ እንቅስቃሴዎችን መስራት እና እግርዎን ማንሳት ይኖርብዎታል። የአካል ጉዳትም ካለብዎ አካላዊ ጉድለት ጋር ተመጣጣኝ የሆነ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ምን አይነት እንደሆነ ሃኪምዎን ማማከር ይችላሉ።

በሃኪም የሚታዘዙ የአይነምድር አለስላሽ (Stool Softners) መድሃኒቶች ለሆድ ድርቀት ችግር ጠቀሜታ ሊኖራቸዉ ይችላል። በተጨማሪም የተስተካከለ የአይነምድር አወጣጥ ይኖር ዘንድ የሚረዱ መድሃኒቶች መጠቀም የሚገባቸዉ ግን ከበድ ያለ የሆድ ድርቀት ችግር ያለባቸዉ ብቻ ናቸዉ። በተጨማሪም እነዚህን መድሃኒቶች ተጠቃሚዉን ጥገኛ የማድረግ ዝንባሌ ስላላቸዉ ሃኪም ካማከሩበት በላይ ለረጅም ጊዜ መዉሰድ አይመከርም።

በአፋጣኝ ሀኪም ማማከር ያለብኝ በምን ሁኔታዎች ነዉ?

የሆድ ድርቀት ችግር ያለባቸዉ ሰዎች የሚከተሉት ሁኔታዎች ሲያጋጥሙ ወደ ሃኪም ቤት በመሄድ ሃኪምዎን ቢያማክሩ መልካም ነዉ።

  • ከፍተኛ የሆነ የሆድ ቁርጠት፣ ጋዝ ወይም  አይነምድር  ማስወጣት አለመቻል ከድንገተኛ የሆድ ድርቀት ጋር ከተከሰተ
  • ሀይለኛ የሆድ ህመም በተለይም ከሆድ መነፋት ጋር ከተከሰተ
  • ደም የተቀላቀለበት አይነምድር የሚወጣ ከሆነ
  • የሆድ ድርቀት እና ተቅማጥ በየጊዜዉ የሚፈራረቅ ከሆነ
  • ቀጭን እና ጠቆር ያለ አይነ ምድር መታየት
  • ካበድ የሆነ የፊንጢጣ ህመም ከቆየ
  • መንስኤዉ ያልታወቀ የሰዉነት ክብደት መቀነስ ከታየብዎ
  • ከ 5 ቀናት ያለፈ  አይነምድር  አምጪ መድሃኒቶችን ተጠቅመዉ ወይም የግል እንክብካቤ አድርገዉ ለዉጥ ካልተገኘ በአፋጣኝ ሃኪምዎን በማማከር መፍትሄ ማግኘት ይገባል።

ይህ መልዕክት ለሌችም እንዲደርስ ስለሚያጋሩ እናመሰግናለን። ጥያቄ ወይም አስተያየት በ ኮሜንት ሳጥን ያስቀምጡልን።

ዶ/ር ተመስገን እንዳለዉ

6 Comments

6 Comments

  1. Pingback: Hemorrhoids (“የፊንጢጣ ኪንታሮት”) መንስኤ እና የቤት ዉስጥ መፍትሄዎች – Awash FM

  2. Kirubel Alemneh

    February 19, 2022 at 8:50 am

    እኔንም እያጠቃኝ ይገኛል ለረዥም ሰአት ማማጥ እና air(ፈስ) አስቸግሮኛል።በየደቂቃው ሰገራ የመጣኝ መስሎኝ ሄጀ ስቀመጥ ኤር ብቻ በጣም ተሰቃየሁ ዶክተር

    • Awash FM 90.7

      February 19, 2022 at 6:57 pm

      እሱ ሌላ ችግር ሊሆን ይችላል። Irritable Bowel Syndrome ወይም የአንጀት ብግንት ሊሆን ይችላል።

  3. Fekadu

    February 19, 2022 at 1:36 pm

    Thank you so much!Dr.

    • meron shola

      February 19, 2022 at 3:26 pm

      Thank you !Dr.

    • Awash FM 90.7

      February 19, 2022 at 6:56 pm

      እኛም እናመሰግናለን።

Leave a Reply

Your email address will not be published.

ጤና

ኦቲዝም በሽታ ወይስ ልዩ ችሎታ?

Published

on

featured
Photo: Awash FM 90.7

ኦቲዝም አንድ በሽታ ነው ማለት አይቻልም። በአጠቃላይ ተመሳሳይ መገለጫ ያላቸው ከአእምሮ እድገት መዛባት (ከአብዛኛዉ ሰዉ መለየት) ጋር የተያያዙ ችግሮች የጋራ ስም ነው። ኦቲዝም የሚለው አጠራር ከግሪክ ቃል የመጣ ሲሆን “አውቶ” ማለትም የአንድ ሰው እኔነት (ራስ) ከሚለው ሲሆን፣ ኦቲዝም የተባለበት ምክንያት ይህ ሁኔታ ያለባቸዉ ሰዎች አብዛኛው ዓለማቸው በራሳቸው ስለሚሽከረከር ነው፤ የፈጠሩት የራሳቸዉ ምናባዊ አለምም ስለምኖራቸዉ ነዉ።
አብዛኛዉ ሰው ውስጣዊውንና ውጫዊውን ማለትም የግሉን አና ከሌሎች ጋር ያለዉን ዓለም አመጣጥኖ ነው የሚኖረው። ኦቲዝም ያለባቸው ግን ልክ ሳጥን ውስጥ እንዳለ ሰው ብዙውን ጊዜ የሚያሳልፉት በራሳቸው ጭንቅላት ውስጥ ነው። ከዚህም የተነሳ ለሰው ግራ የሚያጋባና ለመረዳት አስቸጋሪ የሆነ የባህርይ፣ የቋንቋና የማህበራዊ ግንኙነት ሁኔታዎች ይታዩባቸዋል።

ሁሉም ልጆች በተመሳሳይ ደረጃ ጉድለት ስለማይኖራቸው ኦቲዝም ያለበት እያንዳንዱ ልጅ አንድ አይነት ሊሆን አይችልም። ከ 1994 እስከ ሜይ 2013 ኦቲዝም አምስት የተለያዩ የኦቲዝም መጠሪያ አይነቶች የነበሩት ሲሆን ፤ እነርሱም፡- አስፐርገርስ ሲንድሮም (ሊትል ፕሮፌሰር)፣ በሌላኛው ጫፍ ደግሞ Pervasive Development Disorder, Chilhood Disintegrative Disorder, PDD – NOS, Genetic ASD) ይባሉ ነበር። ነገር ግን ከዚያ በኋላ አምስቱም በአንድነት ኦቲዝም ስፔክትረም ዲኦርደርስ በመባል ይታወቃሉ።
በቁጥር ደረጃ ስናጥ በአሜሪካ በ 1990 ከ 10,000 አንዱ ነበር ዛሬ ግን ከ 44 ሰዎች አንዱ ኦቲዝም አለበት እኛ ሀገር ግን ወደ አንድ ሚልየን አከባቢ የሚጠጉ እንደሚኖሩ ይገመታል። በኦቲዝም የተጠቁ ሰዎች መግባባት፣ ከሌሎች ሰዎች ጋር ግንኙነት ለመፍጠርና ለመግባባት ይቸገራሉ፡፡ በተጨማሪም ለተወሰኑ ነገሮች ብቻ ፍላጎት ማሳየት በተደጋጋሚ ባህሪያትን ማሳት ከሚታይባቸዉ ባሀሪዎች መካከል ናቸዉ፡፡
ሁሉም ኦቲዝም ያለባቸዉ ሰዎች ይነስም ይብዛም አብዛኞቹ ላይ ከሚታዩ ችግሮች መካከል፡-

1. ውስን የሆነ ስሜታዊነት፡- የራሳቸዉንም መግለጽ ይሁን የሌሎችን መረዳት ይከብዳቸዋል

2. (ቋንቋ)ግባባት አለመቻል፡- በንግግርሞ ሆነ በምልክት ለመግባባት ይችግራቸዋል፡፡

3. ማህበራዊ ግንኙነት መፍጠር መክበድ ይታይባቸዋል። ኦቲዝም ያለባቸዉ ሰዎች የሎሎችን ሰዎችን ስሜቶች

4. የሚደጋገም ባህሪያት/የተለመዱ ነገሮችንን መዉደድ፤ ለነገሮች ባልተለመደ መልኩ ሲሆኑ ስመሜታዊ መሆን የሆነ ፍላጎት ላይ ከመጠን በላይ ማተኮር እና ጭንቀትን ለማስወገድ አዲስ ነገር እና አከባቢ አይፈልጉም

5. ለ አከባቢያቸዉ (ስሜት ህዋሳት (ብርሃን፣ ድምጽ፣ ሽታ፣ ቀለም፣ ይዘት፣ ህመም፣ ባላንስ፣))በጣም ከፍ ያለ ወይም ምንም በቂ የሆነ ምላሽ ያለመስጠት

6. ተደጋጋሚ የሆነ ትርጉም የማይሰጥም ሆነ የማይገባ ቃላት ወይም ድምጽ ወይም እንቅስቃሴ መደጋገም

የኦቲዝም መንስኤው ምንድነው?

ብዙውን ጊዜ ግን የችግሮቹ መንስኤ ይሄ ነዉ ተብሎ በዉል አይታወቅም፡፡ ነገር ግን ለዚህ ችግር አጋላጭ የሚንላቸው ሁኔታዎች አሉ ለምሳሌ፡- ዘረ መል እና አከባቢ (ኬሚካል፣ አና እናቶች በእርግዝና የሚጋለጡባቸዉ ነገሮች)

በእድሜ ከገፉ በኋላ መዉለድ (ይሄኛዉ ከዘረመል መዛባትጋር ለሚገናኙት ሊያጋልጥ ይችላል )

አራርቆ አለመውለድ

የልጆች ያለጊዜያቸው መወለዱ

እንዲሁም በቤተሰብ ውስጥ ተመሳሳይ ችግር ያለበት የቤተሰብ አባል መኖር

ስምምነት ላይ ያልተደረሱ መንስኤዎች አሉ፡- (ክትባት፣ የምግብ አለርጂ፣ የለያዩ መድሃኒቶች፣ የአካባቢ ብክለት)

የኦቲዝም ምርመራ
ምርመራ ማለት የኦቲዝም በሰዎች ላይ መኖር እና አለመኖርን የማረጋገጫ መንገድ ሲሆን፤ የተወሰኑ መስፈርቶችን በመጠቀም የሚካሄድ ነዉ። ብዙ ጊዜ ምርመራውን የሚያካሄደዉ ባለሙያ ስለኦቲዝም የዳበረ ልምድ ያለዉ መሆን ይኖርበታል፡፡ በተጨማሪም ምርመራዉ በተለያዩ ባለሙያዎች ጥምረለኦት ቢደረግ መልካም ነዉ፡፡ በሚቀጥለዉም ጊዜ ሲመረመር በተሻለ ባለሙያ ቢመረመር ይመከራል።

ኦቲዘም ዉስጥ የሚካተቱ ችግሮች እንደ ክብደታቸዉ በ 3 ይከፈላሉ።
ኦቲዝም በማህበራዊ ግንኙነት ላይ፣ በተግባቦት ላይ ከሚያደርሰው ተፅዕኖ አንፃር 3 አይነት ደረጃዎች አሉት
Level 1፡- የምንላቸው መጠነኛ የሆነ የሌላ ሰው ድጋፍ የሚያስፈልጋቸው የኦቲዝም ተጠቂ ልጆች ናቸው
Level 2፡- በዚህ ደረጃ ላይ ያሉት የኦቲስቲክ ተጠቂዎች ከሰዎች ጋር ለመግባባት፣ ራሳቸውን ለመጠበቅ ከፍተኛ የሆነ የሌላ ሰው ድጋፍ ያስፈልጋቸዋል
Level 3፡- በዚህ ደረጃ ላይ ያሉት ደግሞ መጠነኛ የሆኑ ነገሮች ለማድረግ በጣም ከፍተኛ የሆነ የሌላ ሰው ድጋፍ ይጠይቃሉ

የኦትዚም መፍትሄ ምንድነዉ ?

ኦቲዝምን በተለያዩ ዘዴዎች መደገፍ ይቻላል፡- ለኦቲዝም ተጠቂወች የሚሰጠው ህክምና አላማው የኦቲዚም ምልክቶችን በመቀነስ ያላቸውን ችሎታ በመደግፍ ልጆች ቢያንስ ራሳቸውን ችለው እንዲንቀሳቀሱ ማሰቻል ነው። ለዚህም የተለያዩ የመግባባት ክህሎትና የባህሪ ለዉጥ ህክምናዎች፡- የልጁን ማህበራዊ፣ ቋንቋና የባህሪ ችግሮች ላይ የሚሰሩ ብዙ ፕሮግራሞች/መርሃግብሮች አሉ፡፡ የተወሰኑት ፕሮግራሞች የልጁን የሚያስቸግሩ ባህሪያቶችን ለመቀነስና አዳዲስ ችሎታዎችን ማስተማር ላይ ትኩረት ያደርጋሉ፡፡ ሌሎቹ ደግሞ ህፃናቱ በማህበራዊ ግንኙነታቸዉ ላይ እንዴት መሆን/ምን መተግበር እንዳለባቸዉ ወይም ከሌሎች ሰዎች ጋር እንዴት መግባባት እንደሚችሉ ትኩረት ያደርጋል፡፡
ትምህርት፡- ኦቲዝም ያለባቸዉ ህፃናት በደንብ ለተቀረጸ የትምህርት መርሃግብር ጥሩ የሆነ አቀባበል አላቸዉ፡፡ የተዋጣላቸዉ ፕሮግራሞች በዉስጣቸዉ ብዙ መርሃግብሮችን የሚይዙ ሲሆን ይህም የልጁን ማህበረዊ፣ የመግባባት ክህሎትና ባህሪዉ ላይ ያተኮሩ ይሆናሉ፡፡
ቤተሰብ ተኮር ህክምና፡- ወላጆችና ሌሎች የቤተሰቡ አባላት የልጁን የመግባባት ክህሎት፣ችግሮችን የመፍታት ችሎታ ለማዳበር እንዲሁም በየቀኑ የሚጠቀምበትን የመግባባት ክህሎቱን ለማሳደግ በሚረዳዉ መልክ እንዴት አብረዉ መጫወትና መግባባት እንደሚችሉ ማስተማር ያፈልጋል፡፡
መድሃኒት፡- ዋናዎቹን የህመም ምልክቶች የሚያሻሽል መድሃኒት እስከአሁን ባይገኝም ምልክቶቹን ለመቆጣጠር የሚረዱ የተወሰኑ መድሃኒቶች አሉ፡፡ ለምሳሌ አንታይዲፕሬሳንትና አንታይሳይኮቲክ

ስለኦቲዝም መልካም እይታ
አለማችንን እጅግ የቀየሩ አብዛኞቹ ኦቲዝም እንዳለባቸዉ ይነገራል ወይም ባህሪዉ ይታይባቸዋል።
ለምሳሌ፡-

1. የአለማችን ሃብታሙ ሰዉ Elon Musk

2. ሳይንቲስት Nicola Tesla (3000 ግኝቶች በ 986 ምድብ)

3. በአንድ ቀን የታወቀች ድምጻዊ Susan Boyle ለ 10 ዓመታት በከፍተኛ ሽያጭ የተሸጠላት

4. እነዚህ ለምሳሌ ያነሳኋቸዉ ከእጅግ ብዙዎቹ ጥቂቶቹ ናቸዉ።

አብዛኞቹ በማህበረሰብ የተሻለ ምግባር ያላቸዉ ሰዎችም ከነዚሁ ሰዎች ናቸዉ
70 በመቶ የሚሆኑ ኦቲዝም ያለባቸው የተወሰነ ስራ ላይ የአዕምሮ አቅማቸዉ ከፍተኛ ከሆኑቱ መካከል ይገኛሉ። በሙዚቃ በሒሳብ በቴክኖሎጂ በስነ-ጥበብ እና በምህንድስና መስኮች ዉስጥ አብዛኞቹ የተዋጣላቸዉ ስራ የሰሩት ከነዚህ ሰዎች ብዞዎቹ ናቸዉ። ማህበረሰቡም ሐቀኞች ናቸው፣ ማጭበርበር፣ ማስመሰል ወይም መዋሸት አይፈልጉም፣ ምን ያመጣብኛል የሚለዉን አይጨነቁበትም።

ማጠቃለያ ምክር
ከ10 ልጆች 7 ወይ እይታዉ፣ ምናቡ፣ ማስተዋል አቅሙ ወይም ድምጽ ወይም ጥቃቅን ነገሮችን መለየት አቅም ወይም ረጅም ጊዜ ማተኮራቸዉ አንድ ነገር እንዲሰሩ ስለሚያስችላቸዉ ጊዜ ወስዶ ልጆቻቸዉን ማወቅ  እጅግጉን ለልጆችም ሆነ ለቤተሰብ ይረዳል፣ ልጆቹም በልዩ ችሎታቸዉ አንድ ነገር ላይ ዉጤታማ እንዲሆኑ ያደርጋል።
መልካም ጤና!
ዶ/ር ተመስገን እንዳለዉ

Continue Reading

ጤና

የወር አበባ ህመም 5 የቤት ዉስጥ መፍትሄዎች

Published

on

featured
Photo: Awash FM 90.7

የወር አበባ የሚከሰተዉ በየወሩ ለጽንስ ዝግጁ የነበረዉ የማህጸን ግድግዳ ጽንስ ባለመካሄዱ የተነሳ በመርገፉ ነዉ። በዚህ ጊዜ የተለያዩ ከፍተኛ የሆኑ የሆርሞን (በሰዉነት ዉስጥ ያሉ መግባቢያ ንጥረ ኬሚካሎች) ለዉጦች ይስተናገዳሉ። በነዚህም ሁኔታ ከፍተኛ የሆኑ የሚመረቱ ፕሮስታግላንዲን የተሰኙ ሆርሞኖች መንስኤነት ህመም በማህጸን ግድግዳ ላይ ሊሰማ ይችላል። ሆርሞኖቹ የሚመረቱት ከማህጸን ግድግዳ ላይ የነበረዉ እድገት እንዲወገድ ነዉ። ይሄም ደግሞ ከወትሮዉ የተለየ የማህጸን ጡንቻዎች መኮማተርን ያስከስታል። በማህጸን መኮማተሩም የተነሳ የተፈረካከሰዉ የማህጸን ግድግዳ በደም መልክ ከማህጸን እንዲወገድ ያስችላል።

ከባድ የሆነ የወር አበባ ህመም ሊጋለጡ ከሚችሉት ሴቶች መካከል በዕድሜ ወጣትነት ከ 30ዓመት በታች መሆን፣ ከባድ ደም የሚፈሳቸዉ ሴቶች፣ የወር አበባ የተለያየ ጊዜ የሚመጣባቸዉ ሴቶች፣ በቤተሰብ ከባድ የወር አበባ ህመም ያላቸዉ ሴቶች፣ በወጣትነት እድሜ የወር አበባ ማየት የጀመሩ ሴቶች ማለትም ከ 11 ዓመት በፊት እና የሚያጨሱ ሴቶች ይገኙበታል።
የወር አበባ በየጊዜዉ የሚከሰት ጤናማ የተፈጥሮ ሂደት በመሆኑ በተለያዩ የህመም ደረጃም ቢሆን እየተቸገሩ ያሉ ሴት እህቶቻችን ከስር የተዘረዘሩትን መፍትሄዎች በማድረግ ህመሙን ማቅለል ይችላሉ። ህመሙ ከባድ ከሆነ ግን ባለፈዉ ክፍል ባስቀመጥነዉ ጽሁፍ ላይ መኖራቸዉ መለየት ያለባቸዉን ችግሮች መለየቱ ይመከራል። እነዛ ችግሮች ያለመኖራቸዉ ከተረጋገጠ በኋላ ግን ህመሙን ለመቀነስ ከስር የተዘረዘሩትን መፍትሄዎች በቤት ዉስጥ ማድረግ ይቻላል።

  1. በቂ ዉሃ መጠጣት፡ በሆርሞኖቹ ከመጠን በላይ መመረት የተነሳ የሚካሄደዉን ከፍተኛ የሜታቦሊክ ስርዓት እና ተረፈ ምርት ከሰዉነት ለማስወገድ በዊ ዉሃ መጠጣት ይመከራል። በቂ ዉሃ ማለት ቢያንስ በቀን ከሁለት እስከ ሶስት ጊዜ እንዲሸኑ የሚያስችል ያህል ነዉ።
  2. ሞቅ ባለ ዉሃ የተሞላ የዉሃ መያዣዎችን በሆድ ላይ ማድረግ፡- ሞቅ ያለ ዉሃ የያዙ የዉሃ መያዣዎችን በሆድ ላይ በማድረግ መያዝ፣ ከሙቀተ የተነሳ የማህጸን ጡንቻዎችን ለቀቅ ስለሚያደርግ፣ ህመሙን ሊቀንስ ይችላል።
  3. እንቅስቃሴ ማድረግ፡ ጥናቶች አንደሚያሳዩት በሳምንት 3 ቀን ቢያንስ ለ 30 ደቂቃ መካከለኛ የሚባል ደረጃ ድረስ የሚደርስ ኤሮቢክ እንቅስቃሴ የሚያደርጉ ሴቶች ላይ ህመሙ እጅጉን እንደቀነሰ ያሳያሉ። በህሙ ሰዓትም ዎክ ወይም ዮጋ መስራቱ የተዋሰነ ህመሙን ይቀንሳል።
  4. ቡና፣ ሻይ እና የጨዉ መጠን መቀነስ፡ እነዚህ ሁሉ ከሰዉነት ላይ ዉሃን በማስወገድ ህመሙን ሊያባብሱ ስለሚችሉ አይመከሩም። ዉሃን ከማስወገድም በተጨማሪ የጡንቻዎችን መኮማተር ስለሚጨምሩ ህመሙን ሊያብሱ ይችላሉ። በሻይ ቅጠል ከሚፈሉ ሻይ ይልቅ የዝንጅብል ቅሽር ሻይ መጠጣቱ የተወሰነ ህመሙን ይቀንሳል።
  5. ሞቅ ባለ የዉሃ ገንዳ ዉስጥ መቀመጥ፡ ከላይ ሞቅ ያለ ዉሃን ሆድ ላይ እንደመያዙ ይሄም ከሙቀት የተነሳ የማኅጸን ግድግዳ ጡንቻዎችን ለቀቅ በማድረግ ህመም ሊያስታግሸኝ ይጭለል።
    በነዚህ ቀላል እና ቤት ዉስጥ ሊደረጉ በሚችሉ መፍትሄዎች የማይሻል ከሆነ ሌሎች ችግሮችን መኖር ያለመኖራቸዉን ማረጋገጡ ይመከራል። እስኪረጋገጡ ድረስ እና ህመሙ ከአቅም በላይ ከሆነ የህመም ማስታገሻዎችን ለአጭር ጊዜ ብቻ ግዴታ ከሆነ መጠቀሙ ይመከር ይሆናል። ሁል ጊዜ መዉሰዱ ግን በረጅም ጊዜ ሌሎች የሰዉነት ክፍላችን ላይ ጉዳት ስለሚያመጣ እነሱን ማቖየቱ ይመከራል።

መልካም ጤና!
በዶ/ር ተመስገን እንዳለዉ

Continue Reading

ጤና

የወር አበባን ህመም ከባድ ሊያደርጉ የሚችሉ 7 መረጋገጥ ያሉባቸዉ ችግሮች

Published

on

featured
Photo: Awash FM 90.7

በብዙ ቁጥር የሚደርሱ ሴቶች አሁን ላይ በወር አበባ ህመም በየጊዜዉ ከቀላል እስከ ከባድ ሲሰቃዩ ማየት የተለመደ ሆኗል። አሁን ላይ ያሉ ሴቶች የህመሙ መብዛትም ይሁን በነጻነት ህመሙ እንዳለ የመግለጽ እድሉን ስላገኙ ብዙ ቁጥር ያላቸዉ ሴቶች በዚህ ጊዜ ችግራቸዉን ሲገልጹ ይታያል። የወር አበባ ህመም እንደየሴቶች እና ደረጃዉ እጅግ የሚለያይ ሲሆን አንዳደንዶቹን ስራ ከማስተጓጎልም አልፎ ህመሙ ከመክበዱ የተነሳ ራሳቸዉን እስኪስቱ ሊያደርሳቸዉ ይችላል።  የወር አበባ ህመም እስከ 50 በመቶ የሚሆኑትን ሴት እህቶቻችንን እንደሚያስቸግር ጥናቶች ያሳያሉ።

ከባድ የሆነዉን የወር አበባ ህመም በህክምናዉ ድይስሜኖሪያ ተብሎ የሚጠራ ሲሆን በብዛት ለህመሙ መንስኤ የሚሆኑት ፕሮስታግላንዲንስ የተሰኙ የሰዉነታችን ንጥረ ኬሚካሎች ወይም ሆርሞኖች በወር አበባ ጊዜ በብዛት መመረታቸዉ ነዉ። በየወሩ የወር አበባ ሰዓት በሚደርስበት ጊዜ በ ማህጸን ግድግዳ ላይ ያለዉ የፕሮስታግላንዲን ሆርሞኖች መጠን እጅግ በመጨመሩ የተነሳ ከቀላል እስከ ከባድ ህመም ድረስ ሊሰማ ይችላል። በተለይ በወር አበባዉ የመጀመሪያ ቀን ላይ የሆርሞኖቹ መጠን ከፍተኛ ስለሆነ ህመሙን ያኔ ካባድ ይሆናል ከዚያም የማህጹን ግድግዳዉ በአበባዉ ስወገድ እየቀነሰ ይሄዳል።

አብዛኛዎቹ የወር አበባ ህመሞች የተፈጥሮ የሆኑ እና በቤት ዉስጥ በሚደረጉ እንክብካቤዎች ሊሻሉ የሚችሉ ቢሆንም በአንዳድ ሴቶች ላይ ህመሙ ካባድ ሊሆን እና ከሌላም የጤና ችግር ጋር የተገናኘ ሊሆን ይችላል። ስለዚህም ህመሙ ከባድ ከሆነ እና በተለመዱት መንገዶች የማይታገስ ከሆነ ሃኪም በማማከር የተወሰኑ ምርመራዎችን በማድረግ የወር አበባ ህመሙን ከባድ እንዲሆን የሚያደርጉ ችግሮች ያለመኖራቸዉን ማረጋገጡ ተገቢ ይሆናል።

  1. ኢንዶሜትሪዮሲስ፡-ይህ ችግር የሚከሰተዉ በተፈጥሮ የማህጸን ህዋሶች ከማህጸን ዉጪ ሌሎች የሴት አካላት ላይ ሲያድጉ የሚከሰት ነዉ። ለምሳሌ፡- የፊኛ ግድግዳ ወይም የእንቁላል እጢዎች ላይ ያደጉ የማህጸን ህዋሶች ቢኖሩ በየወሩ ህመሙን እጅግ ከባድ ሊያደርጉ ይችላሉ።
  2. ማዮማ ወይም ዩተራይን ፋይብሮይድስ፡-  እነዚህ ካንሰር ያልሆኑ በማህጸን ግድግዳ ወይም ዉስጥ የሚከሰቱ እጢዎች ሲሆኑ እንደየ መጠናቸዉ እና ያሉበት ቦታ የወር አበባ ህመም ሊያስከስቱ ይችላሉ።
  3. አዴኖ-ማዮሲስ፡- ይሄም ችግር የሚታወቀዉ በማህጸን ግድግዳ ላይ በተፈጥሮ ማደግ የሚገባቸዉ ህዋሳት በማህጸን ግድግዳ ዉስጥ በማደጋቸዉ በወር አበባ ጊዜ ከባድ ሀመም ሊያስከስቱ ይችላሉ።
  4. የወሊድ መቆጣጠሪያ በማህጸን የገባ መኖር፡- ለምሳሌ ኮፐር ያለበት ለረጅም ጊዜ በማህጸን የሚደረግ የወሊድ መከላከያም በገባበት የመጀመሪያዎቹ ጊዜያት የወር አበባን ህመም ከባድ ሊያደርገዉ ይችላል።
  5. ፐልቪክ ኢንፍላማቶሪ ዲዚዝ ወይም የሴቶች በጎድን አጥንት ዉስጥ ያሉ መራቢያ አካላት ኢንፌክሽን፡- በትክክል ያልታከሙ በግብረ ስጋ ግኑኝነት የሚተላለፉ የአባላዘር ኢንፌክሽኖች ከጊዜ ቆይታ በኋላ የመራቢያ አካላት ላይ ጠባሳ በማኖራቸዉ የተነሳ የወር አበባ በሚከሰትበት ጊዜ በሚከሰተዉ የጡንቻዎች መኮማተር የተነሳ ህመሙን ሊያባብስ ይችላል።
  6. በትክክል ያልተፈጠረ ማህጸን፡- የሄም ችግር የሚከሰተዉ በተፈጥሮ በትክክል ያልተፈጠረ ማኅጸን ግድግዳ በሚኖርበት ጊዜ በየጊዜዉ የወር አበባ ሲከሰት ህመም ሊኖር ይችላል።
  7. ፕራይሜሪ ድይስሜኖሪያ፡- ይሄ ችግር ሌሎቹ የህመም መንስኤዎች በሙሉ ያለመኖራቸዉ በራሳቸዉ ተገቢ ምርመራ በማድረግ ከተረጋገጥ በኋላ ያለምንም መንስኤ ከባድ የሆነ የወር አበባ በሚኖርበት ጊዜ የሚሰጥ የህክምና መጠሪያ ነዉ። በተፈጥሮ በወር አበባ ጊዜ ከሚመረቱ የ ፕሮስታግላንዲን ሆርሞኖች የተነሳ ህመሙ ሊከሰት የሚችል ቢሆንም በአንዳንድ ሴቶች ላይ ህመሙ እጅግ ከባድ ሊሆን ይችላል።

ስለዚህ የወር አበባ ህመሙ በቀላሉ በቤት ዉስጥ የማይታከም ከሆነ ከላይ ከተዘረዘሩት ችግሮች መኖር ያለመኖራቸዉን የማህጸን እና ጽንስ ስፔሻሊስት በማማከር እና ተገቢዉን ምርመራ በማድረግ ማረጋገጡ ተገቢ ነዉ። ከችግሮቹ የተገኘዉን ተገቢዉን ህክምና ማድረጉ ህመሙን በዘላቂነት ያስታግሰዋል።
መልካም ጤና።
በዶ/ር ተመስገን እንዳለዉ

Continue Reading

በብዛት የተነበቡ